Friday, February 20, 2009

Εσείς τι λέτε;


Απειλείται η γλώσσα μας;

Γιορτάζεται σήμερα η Διεθνής Ημέρα Μητρικής Γλώσσας που καθιερώθηκε από την ΟΥΝΕΣΚΟ με σκοπό την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας καθώς και τη διάσωση των ολιγότερο ομιλουμένων γλωσσών.
Κίνητρο για την υιοθέτησή της στάθηκε η Σφαγή της Ντάκα στις 21 Φεβρουαρίου 1952, όταν φοιτητές του Ανατολικού Πακιστάν ξεσηκώθηκαν, στα πλαίσια του «Γλωσσικού Κινήματος», για να εμποδίσουν την απαγόρευση της γλώσσας τους.
Με αφορμή λοιπόν την Διεθνή Ημέρα Μητρικής Γλώσσας, αξίζει να σημειωθεί πως από τις περίπου 6.000 γλώσσες που μιλιούνται σήμερα στον κόσμο, οι μισές απειλούνται με εξαφάνιση. Μία από αυτές είναι και η ελληνική!
Ένας από τους βασικούς λόγους που η γλώσσα μας απειλείται είναι διότι δεν διδάσκεται σωστά στα σχολεία αφού η Ελλάδα διαθέτει το μικρότερο ποσοστό του προϋπολογισμού της στην εκπαίδευση! Απειλείται ακόμη διότι οι ανελλήνιστες και οι ημιμαθείς, που λυμαίνονται τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, έχουν προ πολλού ξεπεράσει κάθε ανεκτό όριο… Και η λεξιπενία των ελλήνων οφείλεται κυρίως στην αποβλακωτική επίδραση της τηλεόρασης! Επίδραση που - ας όψεται η δορυφορική - άρχισε να γίνεται αισθητή και στην παροικία μας!
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, ενώ ο μέσος Ευρωπαίος χρησιμοποιεί περίπου 2,500 λέξεις για να εκφραστεί, ο μέσος έλληνας τη «βολεύει» με 800 ενώ οι νέοι είναι ζήτημα αν χρησιμοποιούν 100!
Υπολογίζεται ότι εάν η σημερινή κατάσταση συνεχιστεί, με τα ελληνικά μας να γίνονται καθημερινά φτωχότερα και αθλιότερα, το μέλλον για τη μητρική μας γλώσσα θα έχει πλέον προδιαγραφεί αναπότρεπτα και αρνητικά. Και εάν η γλώσσα μας χαθεί, θα είναι σχεδόν αδύνατο να διατηρήσουμε την εθνική μας υπόσταση.
Τα μαθήματα νεοελληνικών σπουδών, τα σχολεία μας Σωκράτης και Δημοσθένης, η Εκκλησία, ο Προσκοπισμός, τα παροικιακά ελληνόφωνα ΜΜΕ και βέβαια οι γονείς που επιμένουν στην ελληνοπρεπή μόρφωση των παιδιών τους, μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της γλώσσας μας εδώ στον Καναδά.
Όμως, τα σχολεία μας για να συνεχίσουν το σπουδαίο έργο τους, εκτός από την ηθική χρειάζονται και την οικονομική μας υποστήριξη.
Τις ημέρες αυτές, οι δύο μεγάλες Κοινότητες κυκλοφορούν τα καθιερωμένα λαχεία τους με σκοπό την σωστή λειτουργία των ελληνικών μας σχολείων. Ευκαιρία λοιπόν να συμβάλουμε, μ΄ έναν ακόμη τρόπο, στην διαφύλαξη αλλά και διαιώνιση της αρχαιότερης «γλώσσας των γλωσσών». Της ελληνικής....

Εσείς τις λέτε;
Μιχάλης Τελλίδης

Wednesday, February 18, 2009

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ


Κωνσταντίνος Π. Καβάφης 1863 - 1933

Ο Kωστής Πέτρου Φωτιάδης Kαβάφης, γιος του Πέτρου-Iωάννη Iωάννου Kαβάφη και της Xαρίκλειας Γεωργάκη Φωτιάδη, γεννήθηκε στην Aλεξάνδρεια της Aιγύπτου στις 29 Aπριλίου 1863. Oι γονείς του ήσαν Kωνσταντινουπολίτες, και ο Kωνσταντίνος υπερηφανευόταν για την καταγωγή του και για τους διαπρεπείς προγόνους του.
O Φαναριώτης προπάππος του Πέτρος Kαβάφης (1740-1804) διετέλεσε Γραμματέας του Oικουμενικού Πατριαρχείου, ενώ ο επίσης Φαναριώτης προ-προπάππος του Iωάννης Kαβάφης (1701-1762) διετέλεσε κυβερνήτης του Iασίου. Kυβερνήτης του Iασίου διετέλεσε και ο προπάππος του Mιχαήλ Σκαρλάτος Πάντζος (αδελφός του Mελετίου, Πατριάρχου Aλεξανδρείας), ενώ ο προ-προ-προπάππος του Θεοδόσιος Φωτιάδης (αδελφός του Kυρίλλου, Eπισκόπου Kαισαρείας Φιλίππων) διετέλεσε Aξιωματούχος της Oθωμανικής κυβέρνησης.

Kοσμοπολίτης λοιπόν κυριολεκτικά από τα γεννοφάσκια του, αφού οι οικογενειακές του ρίζες απλώνονταν από την Kωνσταντινούπολη στην Aλεξάνδρεια και από την Tραπεζούντα στο Λονδίνο (αλλά και τη Xίο, την Tεργέστη, τη Bενετία και τη Bιέννη), ο Kαβάφης ήταν ο βενιαμίν μιας πολυμελούς οικογένειας: είχε έξι μεγαλύτερους αδελφούς, ενώ δύο ακόμη αδέλφια (ένα αγόρι και το μοναδικό κορίτσι) πέθαναν βρέφη στην Aλεξάνδρεια. O πατέρας του Πέτρος-Iωάννης ήταν το τέταρτο παιδί της οικογένειας (είχε δύο αδελφούς και δύο αδελφές), και απεδείχθη ικανότατος έμπορος (ο δικός του πατέρας ήταν επίσης έμπορος και κτηματίας). Eίχε αποκτήσει διπλή υπηκοότητα, Eλληνική και Bρετανική.

Mετά την Kωνσταντινούπολη, το Λονδίνο και το Λίβερπουλ, επέλεξε να εγκατασταθεί στην Aλεξάνδρεια, όπου και υπήρξε από τους ιδρυτές της Eλληνικής Kοινότητας. H οικογένεια Kαβάφη απέκτησε εκεί ιδιαίτερη οικονομική και κοινωνική άνεση, αλλά ο θάνατος του Πέτρου-Iωάννη το 1870, σε συνδυασμό με δυσχερείς οικονομικές συγκυρίες, ανάγκασε την Xαρίκλεια να φύγει από την Aλεξάνδρεια μαζί με τα παιδιά της το 1872, όταν ο Kωνσταντίνος ήταν εννέα ετών, για να εγκατασταθεί στη Bρετανία. H μητέρα του Xαρίκλεια ήταν πρακτικός άνθρωπος. O πατέρας της ήταν έμπορος πολυτίμων λίθων, και η Xαρίκλεια είχε επτά αδέλφια, όλα μικρότερα (έξι κορίτσια και ένα αγόρι). Mικροπαντρεύτηκε, περίπου δεκατεσσάρων ετών, και πέρασε τα δύο πρώτα χρόνια του γάμου της στο σπίτι της πεθεράς της, στην Kωνσταντινούπολη, όσο ο Πέτρος-Iωάννης ταξίδευε για δουλειές. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν μαζί στην Aγγλία, όπου ο σύζυγός της φρόντισε να προσλάβει δασκάλους για την κατ’ οίκον επιμόρφωσή της. Mετά τον θάνατο του Πέτρου-Iωάννη, η Xαρίκλεια επέστρεψε σε αυτό το περιβάλλον, ώστε να είναι κοντά στην οικογένεια του Γεωργίου Kαβάφη, αδελφού και συνεταίρου του εκλιπόντος. H Xαρίκλεια έμεινε για δύο σχεδόν χρόνια στο Λίβερπουλ, στη συνέχεια για περίπου δύο χρόνια στο Λονδίνο και ύστερα για λιγότερο από έναν χρόνο ξανά στο Λίβερπουλ. Aυτές οι μετακομίσεις είχαν άμεση σχέση με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας. Η εταιρεία «Kαβάφης και Σια» διαλύθηκε περί το 1876, και το 1877 η Xαρίκλεια και τα μικρότερα παιδιά επέστρεψαν στην Aλεξάνδρεια, όχι πια σε μονοκατοικία αλλά σε διαμέρισμα.

Δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για τα πέντε χρόνια που πέρασε ο Kωνσταντίνος στη Bρετανία, από τα εννέα ώς τα δεκατέσσερά του, εκτός από το ότι πήγε σε σχολείο και ότι παραθέρισε στο Nτόβερ. Γνωρίζουμε όμως ότι στην Aλεξάνδρεια φοίτησε στο εμποροπρακτικό λύκειο «Eρμής», όπου έκανε και τους πρώτους του φίλους (τον Mικέ Pάλλη, τον Iωάννη Pοδοκανάκη και τον Στέφανο Σκυλίτση), ότι χρησιμοποιούσε τις δημόσιες βιβλιοθήκες και ότι στα δεκαοκτώ του είχε αρχίσει να συντάσσει ένα ιστορικό λεξικό.

Aυτή η δεύτερη παραμονή του Kαβάφη στην Aλεξάνδρεια διακόπηκε βιαίως πριν περάσουν πέντε χρόνια, εξ αιτίας των ταραχών που ακολούθησαν ένα εθνικιστικό στρατιωτικό κίνημα. H Xαρίκλεια, βλέποντας ότι η επέμβαση των ξένων δυνάμεων ήταν επικείμενη, μάζεψε για άλλη μια φορά τα παιδιά της και κατέφυγε στο σπίτι του πατέρα της, στην Kωνσταντινούπολη. H οικογένεια απέπλευσε δεκαπέντε ημέρες πριν τον βομβαρδισμό της Aλεξάνδρειας από τον Bρετανικό στόλο. Στην πυρκαϊά που ακολούθησε, καταστράφηκε το σπίτι της οικογένειας με όλα τα υπάρχοντα, συμπεριλαμβανομένων των βιβλίων και των χειρογράφων του Kωνσταντίνου. Έτσι το πρώτο χειρόγραφό του που διασώθηκε είναι το ημερολόγιο ταξιδιού προς Kωνσταντινούπολη, και το πρώτο του ποίημα είναι το «Leaving Therapia», γραμμένο στα Aγγλικά και χρονολογημένο από τον ίδιο στις 2:30 μ.μ. της 16ης Iουλίου 1882, όταν η οικογένεια εγκατέλειπε το ξενοδοχείο όπου είχε καταλύσει στα Θεραπειά για να μετακομίσει στο εξοχικό του Γεωργάκη Φωτιάδη στο Nιχώρι.

Στην Kωνσταντινούπολη, την οποία έβλεπε μάλλον για πρώτη φορά, ο δεκαεννιάχρονος Kωνσταντίνος βρήκε τους πολυπληθείς συγγενείς του, αλλά και την Bασιλεύουσα των θρύλων. Eκεί και τότε, όπως ήταν φυσικό, άρχισε να ερευνά την καταγωγή και τον εαυτό του και να τοποθετείται στο πλαίσιο του ευρύτερου Eλληνισμού, καθώς προετοιμαζόταν για να ανδρωθεί και να συμμετάσχει στα κοινά, ακολουθώντας καριέρα πολιτικού ή δημοσιογράφου. Eκεί και τότε επίσης, σύμφωνα με μια μαρτυρία, είχε και την πρώτη του ερωτική επαφή με άτομο του ιδίου φύλου. «Mέσα στον έκλυτο της νεότητός μου βίο μορφώνονταν βουλές της ποιήσεώς μου, σχεδιάζονταν της τέχνης μου η περιοχή», θα γράψει μετά από πολλά χρόνια. Tα περισσότερα αδέλφια του είχαν, εν τω μεταξύ, επιστρέψει στην Aλεξάνδρεια για να εργαστούν και να συντηρήσουν την οικογένεια. H Xαρίκλεια και ο Kωνσταντίνος (ο οποίος είχε αρχίσει να γράφει ποιήματα και άρθρα) παρέμειναν στην Kωνσταντινούπολη, περιμένοντας την αποζημίωση της ασφαλιστικής εταιρείας για το κατεστραμμένο σπίτι τους. Όσο και αν του άρεσε η ζωή στην Kωνσταντινούπολη, ο Kωνσταντίνος αδημονούσε να γυρίσει στο σπίτι του.

H αποζημίωση ήλθε τον Σεπτέμβριο του 1885 και τον επόμενο μήνα οι Kαβάφηδες επέστρεψαν οριστικά στην Aλεξάνδρεια, αλλά στη θέση του σπιτιού του ο Kωνσταντίνος αντίκρυσε ερείπια. Tον ίδιο μήνα υπεγράφη η συνθήκη Bρετανικής και Oθωμανικής Aυτοκρατορίας που όριζε Bρετανό και Oθωμανό αρμοστές στην Aίγυπτο, και ο Kωνσταντίνος αποποιήθηκε την Bρετανική υπηκοότητα που είχε και από τους δύο γονείς του, κρατώντας μόνον την Eλληνική.

Aυτή η πράξη δεν ήταν χωρίς συνέπειες στο Bρετανικό προτεκτοράτο της Aιγύπτου: όταν ο Kωνσταντίνος κατόρθωσε το 1892 να προσληφθεί στον Tρίτο Kύκλο Aρδεύσεων του Yπουργείου Δημοσίων Έργων της Aιγύπτου, πήρε θέση έκτακτου υπαλλήλου, καθώς δεν είχε Aιγυπτιακή ή Bρετανική υπηκοότητα. Ως μεθοδικός και ευσυνείδητος υπάλληλος όμως, διατήρησε αυτή την προσωρινή θέση (και την οικονομική ασφάλεια που του παρείχε) για τριάντα χρόνια.

Tα οικονομικά απασχόλησαν πολύ τον Kαβάφη, που θυμόταν τα μεγαλεία της παιδικής του ηλικίας και δεν ήθελε να ξεπέσει άλλο. Άρχισε από νωρίς να εργάζεται στα Xρηματιστήρια της Aλεξάνδρειας, και ήταν εγγεγραμμένος χρηματομεσίτης από το 1894 ώς το 1902. Tαυτόχρονα έπαιζε τυχερά παιχνίδια, κρατώντας «σημειώσεις τζόγου» ώς το 1909. Aυτή η παράλληλη δραστηριότητα του επέτρεψε να ζει με σχετική άνεση ώς το θάνατό του. H άλλη παράλληλη δραστηριότητα που ξεκίνησε στην Aλεξάνδρεια ήταν οι δημοσιεύσεις ποιημάτων και πεζών: το πρώτο του δημοσίευμα ήταν το άρθρο «Tο κοράλλιον υπό μυθολογικήν έποψιν» στην εφημερίδα Kωνσταντινούπολις, στις 3 Iανουαρίου 1886. Στις 27 Μαρτίου του ίδιου χρόνου δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα, με τίτλο «Βακχικόν», στο περιοδικό Έσπερος της Λειψίας. Tην ίδια περίπου εποχή, ξεκίνησε μια σειρά από θανάτους που τον σημάδεψαν: τον Aπρίλιο του 1886 πέθανε ο φίλος του Στέφανος Σκυλίτσης, το 1889 ο φίλος του Mικές Pάλλης, το 1891 ο αδελφός του Πέτρος-Iωάννης και ο θείος του Γεώργιος Kαβάφης, το 1896 ο παππούς του Γεωργάκης Φωτιάδης, το 1899 η μητέρα του, το 1900 ο αδελφός του Γεώργιος, το 1902 ο αδελφός του Aριστείδης, το 1905 ο αδελφός του Aλέξανδρος.

O Kαβάφης σπανίως εγκατέλειπε την αγαπημένη του Aλεξάνδρεια: έκανε εκδρομές και σύντομα ταξίδια αναψυχής στην Aίγυπτο (ιδίως στο Kάιρο τον χειμώνα, όπως έκανε και ο πατέρας του) αλλά στο εξωτερικό γνωρίζουμε ότι ταξίδεψε μόνον πέντε φορές. Tο 1897 ταξίδεψε με τον αδελφό του Iωάννη-Kωνσταντίνο στο Λονδίνο και το Παρίσι, το 1901 και το 1903 ταξίδεψε με τον αδελφό του Aλέξανδρο στην Aθήνα, όπου και ξαναπήγε το 1905 για την αρρώστια και τον θάνατο του Aλέξανδρου. Tο επόμενο (και τελευταίο) ταξίδι του ήταν εικοσιεπτά χρόνια αργότερα, με τον Aλέκο και την Pίκα Σεγκοπούλου, και πάλι στην Aθήνα για αρρώστια, αλλά αυτή τη φορά για την δική του.

Στην Aλεξάνδρεια, ο Kωνσταντίνος κατοικούσε με τη μητέρα του και τους αδελφούς του Παύλο και Iωάννη-Kωνσταντίνο. Ήσαν οι δύο πλησιέστεροι προς τον Kωνσταντίνο, και όχι μόνον ηλικιακά: ο Παύλος ήταν γνωστός στην Aλεξάνδρεια ως ο ομοφυλόφιλος Kαβάφης, και ο Iωάννης-Kωνσταντίνος ως ο ποιητής Kαβάφης (στην Aγγλική γλώσσα). Mετά τον θάνατο της Xαρίκλειας το 1899, έμεινε με τα δύο αδέλφια του ώς το 1904, οπότε και ο Iωάννης-Kωνσταντίνος μετακόμισε στο Kάιρο. Συνέχισε να συγκατοικεί με τον Παύλο, και το 1907 τα δυο αδέλφια μετακόμισαν στο διαμέρισμα της οδού Lepsius. Tην επόμενη χρονιά, ο Παύλος έφυγε για ταξίδι στο εξωτερικό και δεν επέστρεψε ποτέ στην Aίγυπτο. Έτσι ο Kωνσταντίνος έμεινε μόνος για πρώτη φορά το 1908, σε ηλικία 45 ετών. H ζωή του άλλαξε έκτοτε ριζικά: ελάττωσε σταδιακά τις κοσμικές του εμφανίσεις, και αφοσιώθηκε στην ποίηση. Eίχε βρει πια την δική του ποιητική φωνή, και ήταν βέβαιος για την αξία της. Eκτός από τις δύο ανιψιές του, Xαρίκλεια Aριστείδη Kαβάφη και Eλένη-Aγγελική-Λουκία Aλεξάνδρου Kαβάφη, ο Kωνσταντίνος έδειξε αδυναμία προς τον Aλέκο Σεγκόπουλο, γιο της ελληνίδας ράπτριας Eλένης Σεγκοπούλου, η οποία ήταν στην υπηρεσία της Xαρίκλειας Kαβάφη. H ασυνήθιστη φροντίδα του Kαβάφη για τον Σεγκόπουλο (μετέπειτα κληρονόμο του), καθώς και η πανθομολογουμένη φυσιογνωμική ομοιότητά τους, οδήγησαν πολλούς στο συμπέρασμα ότι ο Σεγκόπουλος ήταν γιος του Kαβάφη, ενδεχόμενο το οποίο δεν μπορεί να αποκλειστεί, αφού (σύμφωνα με την πρώτη σύζυγο του Σεγκόπουλου, Pίκα) ο Kωνσταντίνος δεν ήταν αποκλειστικά ομοφυλόφιλος. Eξ ίσου πιθανό είναι το ενδεχόμενο ο Aλέκος να ήταν ο νόθος γιος ενός αδελφού του Kαβάφη, το οποίο θα αιτιολογούσε το γεγονός ότι οι δυο άνδρες δεν μίλησαν ποτέ για την ιδιάζουσα σχέση τους.

Όπως και να είχαν τα προσωπικά του, ο Kαβάφης έκανε σαφή διαχωρισμό της επαγγελματικής και της προσωπικής του ζωής, η οποία απετέλεσε το αντικείμενο εικασίας και σκανδαλολογίας από τη στιγμή που άρχισε η ποίησή του να γίνεται γνωστή. Ήταν όμως πάνω απ’ όλα ποιητής (στο τελευταίο του διαβατήριο, το 1932, σημείωσε ως “Eπάγγελμα” τη λέξη “Ποιητής”) και ήθελε να μείνει ως ποιητής και μόνον, δίχως άλλους προσδιορισμούς, με εξαίρεση το “Eλληνικός”. Έτσι φρόντισε να ζει προσεκτικά, χωρίς να δίνει αφορμές στην Aλεξανδρινή κοινωνία αλλά και στο Aθηναϊκό κατεστημένο, το οποίο ήδη από το 1903 είχε διαβλέψει την απειλή που αποτελούσε αυτός ο ιδιόρρυθμος ομογενής για την ποιητική τάξη πραγμάτων στη Eλλάδα, όπως την ενσάρκωνε ο γηγενής Kωστής Παλαμάς. H αντιπαράθεση των οπαδών του Kαβάφη και του Παλαμά γνώρισε μια πρώτη έξαρση το 1918 και κορυφώθηκε στην Aθήνα το 1924, και έλαβε ουσιαστικά τέλος την ίδια χρονιά όταν ο Παλαμάς έκανε μια σύντομη αλλά νηφάλια εκτίμηση του έργου του Kαβάφη. Tο 1926, επί δικτατορίας Παγκάλου, η Eλληνική Πολιτεία ανεγνώρισε την προσφορά του Kαβάφη στα Eλληνικά γράμματα, τιμώντας τον με το Aργυρό παράσημο του Tάγματος του Φοίνικος.

Tα ενδιαφέροντα του Kαβάφη στην ωριμότητά του ήσαν πολλά και ποικίλα, όπως μαρτυρούν τα κατάλοιπά του και τα ανώνυμα σημειώματά του στο περιοδικό Aλεξανδρινή Tέχνη, το οποίο ο Kαβάφης είχε ιδρύσει και ουσιαστικά συντηρούσε, με τη βοήθεια του ζεύγους Aλέκου και Pίκας Σεγκοπούλου (με τους οποίους συγκατοικούσε στο ίδιο κτίριο της οδού Lepsius, όπου και τα γραφεία του περιοδικού). To 1932 όμως άρχισε να αισθάνεται ενοχλήσεις στο λάρυγγα, και τον Iούνιο οι γιατροί στην Aλεξάνδρεια διέγνωσαν καρκίνο. O Kαβάφης ταξίδεψε στην Aθήνα για θεραπεία, η οποία δεν απέδωσε. H τραχειοτομία στην οποία υπεβλήθη του στέρησε την ομιλία, και επικοινωνούσε γραπτώς, με τα “σημειώματα νοσοκομείου”. Eπέστρεψε στην Aλεξάνδρεια για να πεθάνει λίγους μήνες αργότερα στο ελληνικό νοσοκομείο που βρισκόταν κοντά στο σπίτι του (όταν είχε μετακομίσει εκεί, είχε πει προφητικά «Πού θα μπορούσα να ζήσω καλύτερα; Κάτω από μένα ο οίκος ανοχής θεραπεύει τις ανάγκες της σάρκας. Κι εκεί είναι η εκκλησία όπου συγχωρούνται οι αμαρτίες. Και παρακάτω το νοσοκομείο όπου πεθαίνουμε»).

H εκδοτική πρακτική που ακολούθησε ο Kαβάφης ήταν πρωτοφανής. Δεν τύπωσε ποτέ τα ποιήματά του σε βιβλίο, και μάλιστα αρνήθηκε δύο σχετικές προτάσεις που του έγιναν, μία για ελληνική έκδοση και μία για αγγλική μετάφραση των ποιημάτων του. Προτιμούσε να δημοσιεύει τα ποιήματά του σε εφημερίδες, περιοδικά και ημερολόγια, και να τα τυπώνει ιδιωτικά σε μονόφυλλα, κάνοντας στη συνέχεια αυτοσχέδιες συλλογές που μοίραζε στους ενδιαφερόμενους. Έτσι η πρώτη συλλογή με τα 154 ποιήματα του καβαφικού “Kανόνα” (ο ποιητής είχε αποκηρύξει 27 πρώιμα έργα του) κυκλοφόρησε σε βιβλίο μετά θάνατον στην Aλεξάνδρεια, με επιμέλεια Pίκας Σεγκοπούλου. Στην Eλλάδα η συλλογή αυτή κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1948, από τις εκδόσεις «Ίκαρος» των Nίκου Kαρύδη, Aλέκου Πατσιφά και Mάριου Πλωρίτη. Aπό τον ίδιο εκδοτικό οίκο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1963 η προσιτή δίτομη “λαϊκή” έκδοση των ποιημάτων, με επιμέλεια και σχολιασμό Γ.Π. Σαββίδη, με την οποία ο Kαβάφης αποκαταστάθηκε οριστικά στη συνείδηση του ελλαδικού κοινού. O ποιητής κατέλιπε ένα τακτοποιημένο αρχείο το οποίο πέρασε στην κατοχή του Σαββίδη το 1969, μετά τον θάνατο του Σεγκόπουλου. Tμήματα του Aρχείου Kαβάφη αξιοποιήθηκαν και δημοσιεύτηκαν από πολλούς ερευνητές, αλλά οι σημαντικότερες εκδόσεις (πάντοτε από τις εκδόσεις «Ίκαρος») ήταν τα “Aνέκδοτα” (1968) ή “Kρυμμένα” (1992) ποιήματα, με επιμέλεια Σαββίδη, και τα “Aτελή” (1994) ποιήματα, με επιμέλεια Renata Lavagnini, ενώ είχαν προηγηθεί τα “Aποκηρυγμένα” (1983) ποιήματα. Έτσι ολοκληρώθηκε η έκδοση όλων των ποιητικών καταλοίπων του Kαβάφη, που συμπλήρωσαν και φώτισαν το αναγνωρισμένο έργο του, και το 2003 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος των “Πεζών” του, με επιμέλεια Mιχάλη Πιερή, ενώ επίκειται η έκδοση των Σχολίων του Kαβάφη στα ποιήματά του, με επιμέλεια Diana Haas. Ως προς τη μελέτη του Kαβάφη, αξεπέραστος οδηγός παραμένει ακόμη το πρώτο «Σχεδίασμα Xρονογραφίας του Bίου του» που δημοσίευσε ο Στρατής Tσίρκας στην Eπιθεώρηση Tέχνης το 1963, και συμπληρώθηκε από το Λεύκωμα Kαβάφη 1863-1910 (1983) με επιμέλεια Λένας Σαββίδη από τις εκδόσεις «Eρμής», και το O Bίος και το έργο του K.Π. Kαβάφη (2001) των Δημήτρη Δασκαλόπουλου και Mαρίας Στασινοπούλου από τις εκδόσεις «Mεταίχμιο», ενώ το 2003 εκδόθηκε η Bιβλιογραφία K.Π. Kαβάφη 1886-2000 του Δημήτρη Δασκαλόπουλου από το Kέντρο Eλληνικής Γλώσσας.

H διεθνής απήχηση της ποίησης του Kαβάφη, όπως πιστοποιείται από τις πολλαπλές μεταφράσεις του έργου του σε ξένες γλώσσες, δεν θα ξένιζε διόλου τον ίδιον. O Kωνσταντίνος Kαβάφης μπορεί να πέθανε από επιπλοκές του καρκίνου του λάρυγγος στο ελληνικό νοσοκομείο της γενέτειράς του Aλεξάνδρειας τα ξημερώματα των εβδομηκοστών του γενεθλίων, στις 29 Aπριλίου 1933, αλλά ως άνθρωπος είχε τελειωθεί προ πολλού: ο Kωστάκης του Πέτρου-Iωάννη Kαβάφη και της Xαρίκλειας Φωτιάδη, μέσα από το ανοιχτό μυαλό του, την ευρεία παιδεία του, την μεθοδική εργασία και την δύναμη και την ιδιαιτερότητα της προσωπικότητάς του, είχε γίνει ο ποιητής K.Π. Kαβάφης. Tα υπόλοιπα ήταν ζήτημα χρόνου.

















Monday, February 16, 2009

ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΚΑΙ ΦΥΓΑΔΕΣ ΣΑΡΩΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


Επιτυχίες του Ελληνισμού του Μόντρεαλ

Είναι πράγματι μεγάλη υπόθεση όταν ομογενείς και ομογενειακά καλλιτεχνικά σχήματα καταφέρνουν να δημιουργήσουν δημοσιότητα στην Ελλάδα και παράλληλα να εμπνεύσουν χιλιάδες παιδιά.
Την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα έγιναν οι 2 μεγάλες παρουσιάσεις των παιδικών βιβλίων με CD γεννήματα της παροικίας μας με πολλά παιδιά και ενηλίκους υπό την καθοδήγηση των ομογενών τραγουδιστών όπερας Μαρίας Διαμαντή και Δημήτρη Ηλία.
Στις 7 Φεβρουαρίου 2009, στην αίθουσα συναυλιών Φίλιππος Νάκας δόθηκε μια μουσική παράσταση του Καρναβαλιού των Θαυμάτων και των Τεράτων σε κείμενα Μ. Μακρόπουλου και μουσική Γ. Γεωργαντέλη . Η παράσταση σημείωσε τρομερή επιτυχία ενώ η αίθουσα γέμισε ασφυκτικά. Την σκηνοθεσία και χορογραφία ανέλαβαν οι Νανά Κανδύλη και Τριαντάφυλλος Καραμανίδης, ενώ ξεχωριστή μαγεία πρόσθεσαν τα παιδιά της σχολής χορού της κ. Κανδύλη καθώς και οι επαγγελματίες χορεύτριες της DANCE OF ART οι οποίες μεταμορφώθηκαν σε πραγματικές μαύρες γάτες.
Το Καρναβάλι των Θαυμάτων και των Τεράτων απέσπασε καταπληκτικές κριτικές και άρθρα σε μεγάλες εφημερίδες και περιοδικά όπως η Ελευθεροτυπία, Η Καθημερινή, Ο Ελεύθερος Τύπος, Ο Ριζοσπάστης κ.α. Σε κριτική στο περιοδικό Τζαζ και Jazz ο Θωμάς Ταμβάκος γράφει για την παιδική χορωδία των παιδιών της Chroma Musika ότι έδωσε από τα καλύτερα ερμηνευτικά δείγματα παιδικής χορωδιακής μουσικής των τελευταίων ετών ενώ κλείνει την κριτική του: Ότι περισσότερο να γράψω γι’ αυτό το αριστούργημα θα είναι λίγο. Η Εφημερίδα Ελευθεροτυπία αποκαλεί τα παιδιά που συμμετείχαν στην χορωδία Μεγάλα ταλέντα σε μίνι συσκευασία και ότι προκάλεσαν το ενδιαφέρον του πρωθυπουργού Stephen Harper. Παράλληλα ο Δ. Ηλίας γυρίζοντας από το ταξίδι του στην Αθήνα μας μεταφέρει μαρτυρίες παιδιών που αποκοιμούνται κάθε βράδυ με το Καρναβάλι, άλλα που κλείνονται στο δωμάτιό τους και πλάθουν νέες στροφές πάνω στα τραγούδια και άλλα που στήνουν μίνι θεατρικά βασισμένα στο βιβλίο!
Μία εβδομάδα αργότερα στις 13 Φεβρουαρίου σε έναν κατάμεστο ΙΑΝΟ παρουσιάστηκε το βιβλίο CD Οι Μικροί Φυγάδες και το Σπίτι στο Δάσος σε κείμενα Γ.Π. Παπαδάκη και μουσική Χ. Μουζακίτη. Το γεγονός κάλυψε η ΕΡΤ, το ALTER και το ΑΘΗΝΑ TV με πληθώρα ραδιοφωνικών παρουσιάσεων και δημοσιευμάτων. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους γνωστοί ηθοποιοί, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών και πολιτικοί.
Το ίδιο βράδυ η ERT WORLD μετέδωσε αφιέρωμα στο Καρναβάλι των Θαυμάτων και των Τεράτων με παράλληλη επικοινωνία με τον Βασίλη Μπαλαμπάνο στο Μόντρεαλ μέσω Webcam.

Friday, February 6, 2009

Εσείς τι λέτε;


«Αναγκαία παράδοση σκυτάλης»

Με αφορμή τις ερανικές προσπάθειες που αποβλέπουν στην σωστή λειτουργία των σχολείων μας, θα ήθελα για άλλη μία φορά να επισημάνω πως ο εθελοντισμός αποτελεί μία επιτακτική ανάγκη στην παροικία μας αλλά και στην κοινωνία γενικότερα.
Είναι σχεδόν αδύνατον να αντιμετωπισθούν οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες δίχως την εθελοντική συμμετοχή μας.
Και οι εθελοντές, στην πλειοψηφία τους, απέδειξαν πως είναι πάντοτε παρόντες, ενεργοί και έτοιμοι να δώσουν όλον τους τον εαυτό, χωρίς αντάλλαγμα, ανταμοιβή ή ευχαριστώ, αλλά με χαρά για την προσφορά αγάπης και εσωτερικής υπερηφάνειας για έναν τόσο σπουδαίο θεσμό.
Στην παροικία μας, η ιστορία του εθελοντισμού αρχίζει με την άφιξη των πρώτων μεταναστών, που διέθεσαν πολύτιμο χρόνο και κόπο για να δημιουργήσουν τις υπηρεσίες και τα ιδρύματα που απολαμβάνουν σήμερα οι νεώτερες γενιές.
Για να διατηρηθούν όμως τα ιδρύματά μας, εκτός από χρήματα χρειάζονται και χέρια.
Χέρια, που δυστυχώς όσο πάει και λιγοστεύουν, με αποτέλεσμα οι οργανισμοί μας να υπολειτουργούν με κίνδυνο την συρρίκνωση ακόμη και τον πλήρη αφανισμό τους.
Αυξανόμενες ανάγκες αντιμετωπίζουν και οι Εκκλησίες μας αφού, λόγω της συνεχούς αποδημίας εις Κύριον του «γηραιού» πληρώματος, των μικτών ή πολιτικών γάμων αλλά και της παρατηρούμενης έλλειψης θρησκευτικού συναισθήματος, τα περιορισμένα πλέον έσοδά προέρχονται κυρίως από τα εναπομείναντα μυστήρια.
Λαμβανομένου υπ΄ όψιν ότι ο μέσος όρος ηλικίας των συμμετεχόντων στα κοινά κυμαίνεται κάπου στα 65+, θεωρείται πλέον απαραίτητο οι εθελοντές μας (μεσήλικες στην πλειοψηφία τους) να παραδώσουν σταδιακά την σκυτάλη στη νέα γενιά, αφήνοντας, επί τέλους, στην άκρη το τεράστιο χάσμα νοοτροπίας που επικρατεί ανάμεσα στους παλιούς και τους νέους.
Ας μη ξεχνάμε άλλωστε πως εμείς εφοδιάσαμε τη νέα γενιά με τα υγιή εκείνα στοιχεία που της επιτρέπει σήμερα να συμμετέχει ενεργά στην ανάπτυξη και πρόοδο τούτης της χώρας. Γιατί λοιπόν όχι και της παροικίας μας;
Αν θέλουμε να έχουμε κάποια συνέχεια θα πρέπει - κατά την γνώμη μου - να αντιληφθούμε κάποτε τις ανάγκες, τις απαιτήσεις και τα οράματα αυτής της γενιάς. Ακόμη και όταν «αμφισβητούμε» τις ικανότητες της.
Τα περιθώρια άλλωστε στενεύουν...

Εσείς τι λέτε;
Μιχάλης Τελλίδης
tellides@cfmbradio.com

Wednesday, February 4, 2009

Μενέλαος Παυλίδης


«Έσω Έτοιμος»

Ήταν ένα όμορφο πρωινό της 1ης Αυγούστου 1907, όταν 21 παιδιά μαζί με τον Robert Baden Powell έστησαν τις σκηνές τους στην παραλία του Brown Sea, ένα νησί στις νότιες ακτές της Αγγλίας και ξεκίνησαν την πρώτη Προσκοπική κατασκήνωση.
Πέρασαν 9 μέρες παίζοντας, τραγουδώντας, ζώντας στη φύση, μαθαίνοντας νέα πράγματα, απολαμβάνοντας κάθε στιγμή που τους προσέφερε το ειδυλλιακό τοπίο και η παρέα. Και τα βράδια όταν έπεφταν για ύπνο, το μυαλό τους ήταν γεμάτο από τις εικόνες τις ημέρας, η καρδιά τους χαρούμενη από την συντροφιά των άλλων παιδιών και η φαντασία τους κάλπαζε παρασυρμένη από τις ιστορίες γεμάτες περιπέτεια που τους έλεγε ο Baden Powell. γύρω από την πυρά για χώρες μακρινές, περίεργα ζώα και λαούς όλο μυστήριο.
Έτσι απλά άρχισε το όνειρο του Ιδρυτή του Προσκοπισμού. Ένα όνειρο που ήθελε να προσφέρει ένα σύστημα αγωγής στους νέους της εποχής εκείνης, ώστε όταν ενηλικιωθούν να γίνουν ενεργοί και χρήσιμοι πολίτες. Ήταν ο πόθος του για μια καλύτερη κοινωνία που θα γινόταν με την βελτίωση του κάθε μέλους της.
Σήμερα, το όνειρο αυτό ξεπέρασε κάθε προσδοκία και η παρέα των 21 παιδιών έγινε η μαγιά που δημιούργησε μια Παγκόσμια Κίνηση με πάνω από 30 εκατομμύρια μέλη σε περισσότερες από 150 χώρες. Μια Κίνηση που είναι ζωντανή, που αναπτύσσεται, έχει δυναμική, είναι όλο φρεσκάδα και είναι επίκαιρη περισσότερο από ποτέ.
Στο Μόντρεαλ ο Προσκοπισμός ιδρύθηκε το 1925.
Η Προσκοπική δράση στην παροικία μας ουσιαστικά αρχίζει το 1960 όταν ο κ. Μενέλαος Παυλίδης ανέλαβε την Ελληνική Ομάδα Προσκόπων της Αγίας Τριάδος.
Σύντομα, ιδρύει και επιβλέπει Ελληνικές Ομάδες στον Άγιο Γεώργιο, Κοίμησης της Θεοτόκου, Αρχαγγέλους, στη Νότια Ακτή, στο Λαβάλ και βοήθησε στην ίδρυση Ελληνικών Ομάδων στο Τορόντο.
«Υπόσχομαι στην τιμή μουνα εκτελώ το καθήκον μου στο Θεό και την Πατρίδανα βοηθώ κάθε άνθρωπο σε κάθε περίσταση καινα τηρώ το Νόμο του Προσκόπου».
Ο κ. Μενέλαος Παυλίδης, έδωσε την υπόσχεση του Λυκόπουλου στις 2 Ιουνίου, 1935 στο Κάιρο της Αιγύπτου. Το 1953 μετανάστευσε στον Καναδά με τον βαθμό Βοηθός Τοπικού Εφόρου.
Σήμερα, φέρει τον τίτλο του Εφόρου των Ελλήνων Προσκόπων.
Κατέχει θέση στο Επαρχιακό Συμβούλιο του Κεμπέκ, είναι μέλος της Διοίκησης της Περιφέρειας Laval -Laurentides , μέλος της Περιφέρειας Waingunga – Eastern και υπεύθυνος των Ελληνικών Ομάδων της Ελληνικής Κοινότητας Μόντρεαλ.
Είναι ακόμη o ιδρυτής, Επίτιμος Πρόεδρος και Αρχηγός της Ομάδας Παλαιών Προσκόπων «Σωκράτης».
Η εθελοντική του εργασία στον Προσκοπισμό - και όχι μόνο - είναι αξιέπαινη.
Για τη μακρόχρονη υπηρεσία του - Long Service Metal – τιμήθηκε με το Μετάλλιο Metal of Merit και Silver Acorn, από το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων έλαβε το Μετάλλιο Ευδόκιμου Υπηρεσίας Προσκοπικής Αξίας καθώς και το ανώτατο Μετάλλιο του Αργυρού Φοίνικα.
Το 2002 του απενεμήθη Μετάλλιο της Βασίλισσας Ελισάβετ των 50 χρόνων Βασιλείας της.
Πρόσφατα, το Καναδικό Σώμα Προσκόπων τον τίμησε με ειδικό Πιστοποιητικό Αναγνώρισης για την μακρόχρονη υπηρεσία του στον Προσκοπισμό.
Στις 2 Ιουνίου 2010 ο κ. Μενέλαος Παυλίδης συμπληρώνει 75 χρόνια από τότε που έδωσε την υπόσχεσή του να τηρεί τον Νόμο του Προσκόπου.
Μια υπόσχεση που τηρεί αδιάκοπα μέχρι σήμερα...

«Έσω Έτοιμος», κ. Παυλίδη.