Η επιστροφή της ελληνικής αρχαιότητας στη μεγάλη οθόνη προκαλεί πάντοτε ενδιαφέρον, αλλά και αντιδράσεις. Η νέα κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο έντονης κριτικής, καθώς αρκετοί σχολιαστές επισημαίνουν ιστορικές και αισθητικές ανακρίβειες στα τρέιλερ που έχουν κυκλοφορήσει.
Από την αρχαιολογική τεκμηρίωση μέχρι την επιλογή των ηθοποιών, τη γλώσσα και την εικαστική απόδοση των πλοίων και των σκηνικών, η εικόνα που δίνεται σε πολλά σημεία θυμίζει περισσότερο μεσαιωνική φαντασία παρά τον κόσμο της ομηρικής εποχής.
Το ζήτημα, βέβαια, δεν είναι καινούργιο. Το Χόλυγουντ έχει επανειλημμένα δείξει ότι αντιμετωπίζει την ελληνική ιστορία και μυθολογία όχι ως πεδίο πιστής αναπαράστασης, αλλά ως πρώτη ύλη για θεαματικό κινηματογραφικό αφήγημα. Η πραγματικότητα συχνά υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη του εντυπωσιασμού, της εμπορικότητας και της προσαρμογής σε σύγχρονες ιδεολογικές και παραγωγικές επιταγές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ταινία 300 (2006), η οποία παρουσίασε τη μάχη των Θερμοπυλών σχεδόν ως ηρωικό έπος μιας μικρής, απομονωμένης σπαρτιατικής δύναμης. Στην πραγματικότητα, ο Λεωνίδας δεν πολέμησε μόνο με 300 άνδρες, αλλά με μια συμμαχική ελληνική δύναμη που υπολογίζεται περίπου στις 7.000.
Αντίστοιχα, η Τροία (2004), συμπυκνώνει έναν δεκαετή πόλεμο σε ελάχιστο κινηματογραφικό χρόνο. Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η διαχείριση του μύθου του Αχιλλέα: στην ταινία εμφανίζεται ζωντανός τη στιγμή της πτώσης της Τροίας, ενώ στη μυθολογική παράδοση έχει ήδη πεθάνει πριν από την καταστροφή της πόλης.
Το ίδιο συμβαίνει και στον Αλέξανδρο (2004), όπου η ιστορική αφήγηση συμπυκνώνεται, αλλοιώνεται και αναδιατάσσεται, τόσο ως προς τη χρονική ακολουθία των γεγονότων όσο και ως προς την απεικόνιση προσώπων και σχέσεων, ενώ η προσωπική ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου προβάλλεται μέσα από μια σύγχρονη οπτική που έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις.
Ακόμη και οι Αθάνατοι (2011), αν και ξεκάθαρα μυθολογική παραγωγή, συνθέτουν έναν κόσμο όπου διαφορετικές περίοδοι και αισθητικές της αρχαίας Ελλάδας αναμιγνύονται αυθαίρετα. Το αποτέλεσμα είναι ένα φαντασιακό σύμπαν που δανείζεται από την ελληνική παράδοση στοιχεία χωρίς να δεσμεύεται από αυτήν. Κάπως έτσι, η αρχαιότητα μετατρέπεται από ιστορικό και πολιτισμικό πεδίο σε σκηνικό εντυπωσιασμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι νέοι κανόνες που ψηφίστηκαν το 2024 για τη διεκδίκηση του Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο στη συζήτηση. Προβλέπουν, μεταξύ άλλων, ότι η παραγωγή πρέπει να περιλαμβάνει εργαζομένους από υποεκπροσωπούμενες ομάδες, όπως γυναίκες, φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες, ΛΟΑΤΚΙ+ και άτομα με αναπηρίες.
Το αποτέλεσμα που προκύπτει είναι ότι η βιομηχανία του θεάματος λειτουργεί πλέον υπό ένα πλέγμα κανόνων που επηρεάζει όχι μόνο το ποιοι συμμετέχουν, αλλά και το πώς και γιατί διαμορφώνονται οι αφηγήσεις. Έτσι, η «διαφορετικότητα» και ο «αυτοπροσδιορισμός» γίνονται συχνά τα βασικά σημεία αναφοράς του σύγχρονου Χόλυγουντ, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι η ιστορική ακρίβεια περνά σε δεύτερη μοίρα. Ο σκοπός, στην πράξη, μοιάζει συχνά να… αγιάζει τα μέσα.
No comments:
Post a Comment