Το σάουντρακ των αναμνήσεών μας

Η είδηση της απώλειας ενός σπουδαίου καλλιτέχνη ταξιδεύει πάντα με την ταχύτητα του ηλεκτρικού ρεύματος. Μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, ένας αόρατος κόμπος σφίγγει το λαιμό εκατομμυρίων ανθρώπων. Παρότι οι περισσότεροι από εμάς δεν τους συναντήσαμε ποτέ από κοντά, δεν ανταλλάξαμε ούτε μία χειραψία και δεν μοιραστήκαμε ποτέ τον ίδιο φυσικό χώρο, η είδηση του χαμού τους φέρνει ένα ξαφνικό κύμα πόνου, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Πώς εξηγείται, όμως, αυτή η τόσο βαθιά συναισθηματική αντίδραση; Οι ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι ορίζουν αυτό το φαινόμενο ως «παρακοινωνική αλληλεπίδραση». Πρόκειται για μια μονομερή αλλά απόλυτα αληθινή συναισθηματική σχέση που αναπτύσσει ο θεατής ή ο ακροατής με δημόσια πρόσωπα. Μέσα από τις τηλεοπτικές οθόνες, το ραδιόφωνο, τις θεατρικές σκηνές και τους δίσκους, οι μεγάλοι δημιουργοί καταφέρνουν να διαπεράσουν τα τείχη της ιδιωτικότητάς μας. Μπαίνουν στα σπίτια μας καθημερινά. Γίνονται η συντροφιά μας στα μοναχικά ταξίδια, η παρηγοριά στις δύσκολες νύχτες, το συναισθηματικό φόντο στις οικογενειακές γιορτές. Όταν μια φωνή ή μια μορφή μάς συντροφεύει για δεκαετίες, η παρουσία της υφαίνεται στον ίδιο τον ιστό της καθημερινότητάς μας. Ο κύριος λόγος που η απώλεια ενός καλλιτέχνη βιώνεται ως προσωπική απουσία έγκειται στο γεγονός ότι τα έργα τους λειτουργούν ως θεματοφύλακες της προσωπικής μας ιστορίας. Ένα τραγούδι δεν είναι απλώς νότες και στίχοι· είναι ο πρώτος μας έρωτας, ένα καλοκαιρινό ηλιοβασίλεμα, μια ευτυχισμένη στιγμή. Όταν «φεύγει» ο δημιουργός, νιώθουμε πως ένα κομμάτι της δικής μας νιότης, της δικής μας αθωότητας ή μιας εποχής που πέρασε ανεπιστρεπτί, σβήνει μαζί του. Υπάρχει όμως και μια άλλη, βαθιά ανθρώπινη διάσταση σε αυτή την εμπειρία: το συλλογικό πένθος. Όταν η δυσάρεστη είδηση κάνει τον γύρο του κόσμου, η θλίψη παύει να είναι ατομική. Μοιραζόμαστε τον ίδιο πόνο, την ίδια συγκίνηση και τον ίδιο σεβασμό με εκατομμύρια άλλους θαυμαστές. Στις συζητήσεις, στις ραδιοφωνικές αφιερώσεις και στις δημόσιες αναφορές, δημιουργείται ένα παγκόσμιο κύμα ευγνωμοσύνης. Αυτή η κοινή παραδοχή της προσφοράς του καλλιτέχνη προσφέρει μια παράδοξη παρηγοριά: μάς υπενθυμίζει ότι η τέχνη έχει την υπερβατική δύναμη να ενώνει τους ανθρώπους, καταργώντας αποστάσεις, ηλικίες και κοινωνικές διαφορές. Οι άνθρωποι της τέχνης μπορεί να ολοκληρώνουν τον φυσικό τους κύκλο, αλλά το αποτύπωμά τους παραμένει ανεξίτηλο. Κάθε φορά που ένα τραγούδι τους ακούγεται στο ραδιόφωνο, κάθε φορά που μια ταινία τους προβάλλεται στην οθόνη, η ανάσα τους επιστρέφει. Κατάφεραν να αγγίξουν την ψυχή μας, να γίνουν κομμάτι της ζωής μας και να μείνουν για πάντα ζωντανοί μέσα από την αγάπη και τη μνήμη μας. Η αυλαία πέφτει, αλλά το χειροκρότημα δεν σταματά ποτέ. Μαρινέλλα, Μάρω Κοντού, Μαίρη Λίντα… μπορεί να «φύγατε» από κοντά μας, όμως δεν χάνεστε. Θα αποτελείτε πάντοτε μέρος των πιο όμορφων αναμνήσεών μας, ζωντανές μέσα από κάθε τραγούδι, κάθε ρόλο και κάθε στιγμή που μας συντροφεύσατε…