Αρχιεπίσκοπος πρώην Καναδά Σωτήριος

Μ.Τελλίδης: Σεβασμιότατε, ηγηθήκατε της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στον Καναδά για περισσότερες από πέντε δεκαετίες. Κοιτάζοντας πίσω, ποιο θεωρείτε ότι είναι το σημαντικότερο επίτευγμα της θητείας σας; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Με τη χάρη του Θεού, δημιουργήσαμε τη Θεολογική μας Ακαδημία. Από τους 63 Ιερείς που έχουμε στον Καναδά, οι 42 είναι απόφοιτοι της Θεολογικής μας Ακαδημίας, πολύ καλά Θεολογικά καταρτισμένοι. Αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα το οποίο έχει κάνει η Ιερά μας Αρχιεπισκοπή. Χωρίς Ιερείς δεν μπορούμε να προχωρήσουμε, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε. Έπειτα, δόξα τω Θεώ, το άλλο επίτευγμα είναι ότι είμαστε πολύ ενωμένοι σε ολόκληρο τον Καναδά. Υπάρχουν δύο τρία μικροπροβλήματα, αλλά αυτά με τον καιρό θα περάσουν. Μ.Τελλίδης: Ποια ήταν η καθοριστική στιγμή ή η σκέψη που σας οδήγησε στην απόφαση ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αποχωρήσετε από τα καθήκοντά σας και να συνταξιοδοτηθείτε; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Αυτό το είχα στο νου μου για πολύ καιρό, το έκανα θέμα προσευχής, υπηρέτησα στην Εκκλησία του Καναδά για 52 χρόνια σαν αρχιερεύς και για έντεκα χρόνια σαν ιερεύς. Πιστεύω ότι κάναμε πολύ καλή πρόοδο και τώρα είμαι 90 ετών και είναι καιρός να ησυχάσω. Δεν με πρότεινε κανείς να παραιτηθώ, δεν με πίεσε κανείς, είναι δική μου απόφαση 100% και δοξάζω τον Θεό, διότι πρέπει και εγώ πλέον να ησυχάσω. Μ.Τελλίδης: Υπό την ηγεσία σας, η Αρχιεπισκοπή αναπτύχθηκε από λίγες μόνο ενορίες σε έναν ισχυρό εθνικό θεσμό. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε για την ενοποίηση της ελληνικής ομογένειας σε μια τόσο αχανή γεωγραφικά χώρα; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Αυτή είναι λίγο δύσκολη ερώτηση, αλλά θα προσπαθήσω να την απαντήσω τίμια και ειλικρινά. Βεβαίως, από τα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίσαμε, ήταν η έλλειψη των ιερέων. Δεύτερον, πολλές φορές η κατανόηση των κοινοτήτων. Τρίτον όμως και βασικό είναι το γεγονός ότι αναπτύχθηκε ένα πνεύμα εναντίον μου από πολλούς και διαφόρους, δεν θα ονομάσω πρόσωπα, και με τραβήξανε στα δικαστήρια για 7 χρόνια και πλέον, όμως δόξα τω Θεώ, αθωώθηκα και δικαιώθηκα στα πάντα. Αυτά ήταν τα μεγαλύτερα προβλήματα. Μ.Τελλίδης: Σε έναν ολοένα και πιο εκκοσμικευμένο και πολυπολιτισμικό Καναδά, πώς ισορροπήσατε την ανάγκη διατήρησης των ελληνορθόδοξων παραδόσεων με την ανάγκη να παραμείνει η Εκκλησία ελκυστική και επίκαιρη για τις νεότερες γενιές; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Το έργο ήτανε πάρα πολύ δύσκολο, αλλά το μεγαλύτερο πράγμα που προσπάθησα ήταν να έχουμε ελληνική παιδεία. Από τότε που ήμουνα ιερεύς προσπάθησα να διδάξω στα παιδιά στο ελληνικό σχολείο τη θρησκεία μας και την πατρίδα μας. Όταν ήρθα στο Μόντρεαλ ως ιερεύς το 1965, είχαμε ένα ημερήσιο σχολείο που στεγαζόταν στα υπόγεια του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Τριάδος και τότε ξεκίνησα έναν αγώνα για να αναπτύξουμε την ελληνική παιδεία. Πρότεινα, αντί να είμαστε με το Protestant School Board, να πάμε με το Catholic School Board και ήταν ένας τιτάνιος αγώνας. Θυμάμαι τις Γενικές Συνελεύσεις τις οποίες είχαμε και πολλοί με φωνάζανε Beau-frere de Pape, μπατζανάκη του Πάπα, γιατί έλεγα να πάμε με τους Καθολικούς. Τελικά νίκησα και πήγαμε με τους Καθολικούς και πήραμε επιχορήγηση τότε 90% από τα έξοδά μας και τα σχολεία μας αναπτύχθηκαν και από 240 παιδιά που είχαμε, φθάσαμε στα 1.200. Το πρώτο ελληνικό σχολείο αγοράστηκε στην οδό Houde και ήτανε πρόεδρος της σχολικής επιτροπής ο κύριος Μαρής και εγώ ήμουν τότε ιερατικός προϊστάμενος. Και πήγαμε και ο ίδιος έβαλα το ποσόν το οποίο θα δίναμε για να αγοράσουμε το σχολείο και το ποσόν ήτανε $ 337.500 και το δεύτερο ποσόν ήτανε $335.000. Και έτσι, εμείς αγοράσαμε το σχολείο και προχωρήσαμε και η ελληνική ορθόδοξη παιδεία στο Μόντρεαλ είναι από τις καλύτερες και κάνει πραγματικά θαύματα. Μ.Τελλίδης: Συμβάλατε καθοριστικά στην ίδρυση της Ορθόδοξης Θεολογικής Ακαδημίας του Τορόντο. Πώς βλέπετε αυτό το ίδρυμα να διαμορφώνει το μέλλον του κλήρου στη Βόρεια Αμερική μετά την αποχώρησή σας; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Το μεγαλύτερο επίτευγμα της αρχιερατικής μας σταδιοδρομίας ήτανε η ίδρυση της θεολογικής μας Ακαδημίας. Χωρίς την Θεολογική μας Ακαδημία, δεν μπορεί να λειτουργήσει η Εκκλησία μας στον Καναδά. Γι’ αυτό, θεωρώ ότι η Θεολογική μας Ακαδημία είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα και πρέπει όλοι να την υποστηρίξουμε μέχρι το τέλος. Μ.Τελλίδης: Ταυτόχρονα ιδρύσατε και το πρώτο ελληνικό ημερήσιο σχολείο στο Τορόντο. Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Αλήθεια είναι ότι κατέβαλα πολλές προσπάθειες για να κάνουμε ημερήσια σχολεία στην περιοχή του Τορόντο, αλλά βρήκα πολλούς αντιμέτωπους. Εγώ όμως προχώρησα και ευτυχώς η κύρια Ρέππα ήταν εκείνη η οποία έδωσε τη μεγαλύτερη δωρεά $500.000 και αρχίσαμε το πρώτο ημερήσιο σχολείο. Τώρα είμαστε έτοιμοι να χτίσουμε το δεύτερο ημερήσιο ελληνικό σχολείο. Έχουμε το οικόπεδο, έχουμε και χρήματα στην Τράπεζα και απομένει να περάσουμε τις διαδικασίες με την πόλη. Και αυτό θα επιτευχθεί. Μ.Τελλίδης: Από την ψηφιακή επανάσταση μέχρι την πανδημία, τα τελευταία χρόνια της διακονίας σας σημαδεύτηκαν από τεράστιες παγκόσμιες αλλαγές. Πώς άλλαξαν αυτά τα γεγονότα την προσέγγισή σας στην ποιμαντική καθοδήγηση του ποιμνίου σας; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Δεν νομίζω ότι αλλάξαμε σε τίποτε, κάναμε μία καλύτερη διαχείριση των πραγμάτων. Όταν ήρθε η επιδημία, τότε διάφορες πολιτείες του Καναδά επέβαλαν διαφόρους νόμους. Ένας από τους νόμους αυτούς ήτανε ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε μία λαβίδα για τη Θεία Κοινωνία. Τότε υπήρξε κάποιο μεγάλο πρόβλημα με διαφόρους ιερείς και με κοινότητες, αλλά επέμενα και τους είπα με εγκύκλιους ότι η λαβίδα δεν σημαίνει κουτάλι, σημαίνει τσιμπίδα. Και παλαιότερα χρησιμοποιούταν η τσιμπίδα για να δώσουμε τη Θεία Κοινωνία. Και εκεί κάναμε προσωρινά ορισμένες υποχωρήσεις με τις κυβερνήσεις και είπαμε ότι εφ’ όσον οι κυβερνήσεις το απαιτούν αυτό, δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς. Αλλά όλα αυτά καταργήθηκαν και τώρα είμαστε πάλι στην ίδια περίπτωση. ‘Όμως να σας πω ότι θαύμασα τους Κόπτες. Οι Κόπτες ξέρετε τι κάνανε; Κάνανε μερικά πραγματάκια, σαν καρφίτσες μικρές που τα χρησιμοποιούνε για να δίνουνε κάποιο ποτό στις κηδείες, αλλά το κάνανε με ψωμί και βάζανε και μέσα την Θεία Κοινωνία και ο καθένας περνούσε και την έπαιρνε μόνος του. Σ’ αυτά δεν πρέπει να είμαστε αλύγιστοι, πρέπει να βλέπουμε ποιο είναι το πραγματικό συμφέρον και το καλό της Εκκλησίας. Αλλά και σε αυτά βγήκαμε πάρα πολύ τίμια και ειλικρινά και αισιόδοξα. Τώρα προχωρούμε κατά τον ίδιο τρόπο, όπως ορίζει η Εκκλησία μας και ο ίδιος ο Θεός. Μ.Τελλίδης: Ποια είναι η πιο ζωτική συμβουλή που θα δίνατε στον άνθρωπο που έχει κληθεί να αναλάβει τη θέση σας ως Αρχιεπίσκοπος Καναδά; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Νέος Αρχιεπίσκοπος εξελέγη ο Μητροπολίτης Νέας Ιερσέης Απόστολος, ο οποίος είναι ένας νέος άνθρωπος και ήδη έχει αναλάβει τα καθήκοντά του. Έχει διορίσει αρχιεπισκοπικό επίτροπο τον πατέρα Φώτιο Τσάμη. Θα έρθει στον Καναδά και θα ενθρονιστεί στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Νικολάου στις 19 Σεπτεμβρίου. Τον δέχομαι και τον καλωσορίζω με όλη μου την αγάπη και θα του δώσω όση πιο πολύ μεγαλύτερη βοήθεια μπορώ να δώσω. Πάντως, εγώ ο ίδιος θα προσπαθήσω και θα μείνω εντελώς αμέτοχος σε όλα διότι είμαι 90 ετών και δεν θέλω να αναμειχθώ σε τίποτε. Όταν με ρωτήσει για συμβουλή, θα δώσω τη συμβουλή μου, άλλο τίποτε δεν θα κάνω. Μ.Τελλίδης: Θα μείνετε στην Αρχιεπισκοπή Καναδά; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Σύμφωνα με την απόφαση του Πατριαρχείου μας και του ιδίου του Αρχιεπισκόπου, θα παραμείνω στο διαμέρισμα στο οποίο έχω στην Αρχιεπισκοπή. Όπως ξέρετε, έχουμε ένα οίκημα για την Ιερά μας Αρχιεπισκοπή που δεν υπάρχει στον κόσμο τόσο ωραίο. Είναι τετραώροφο, με πολύ μεγάλες αίθουσες και ότι μπορείτε να φανταστείτε. Θα παραμείνω εκεί στο διαμέρισμά μου και στο γραφείο μου, σε απόλυτη συνεργασία με τον νέο Αρχιεπίσκοπο. Δεν σκέπτομαι να μετακινηθώ. Βεβαίως, θα πηγαίνω από καιρού εις καιρόν στην Ελλάδα να βλέπω τους συγγενείς μου και να κάνω λίγες διακοπές. Αλλά θα μείνω εδώ χωρίς να συμμετέχω σε τίποτε και να αναμιγνύομαι σε τίποτε. Έχω αποδείξει ότι έχω έναν ισχυρό χαρακτήρα και αυτό το οποίο είπα, θα το εφαρμόσω στο έπακρον. Μ.Τελλίδης: Πέρα από τα κτίρια και το διοικητικό έργο, πώς ελπίζετε ότι θα σας θυμάται ο μέσος ενορίτης στον Καναδά ως πνευματικό του πατέρα; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Δεν ξέρω, ούτε θέλω να το σκέπτομαι. Ξέρω μόνο ότι υπήρξα άνθρωπος με πραγματική αληθινή πίστη στο Θεό και προσπάθησα τίμια και ειλικρινά να κάνω το καθήκον μου. Υπήρχαν άνθρωποι οι οποίοι με πολεμήσανε, υπήρχαν άνθρωποι οι οποίοι με αγαπήσανε, οι οποίοι με βοηθήσανε, κάνανε πάρα πολλά για την πρόοδο της εκκλησίας μας. Εύχομαι ο κάθε άνθρωπος να καταλάβει ότι κανένας δεν είναι τέλειος, κανένας δεν είναι αλάθητος, αλλά ο ίδιος προσπάθησα να κάνω τα πράγματα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Μ.Τελλίδης: Η συνταξιοδότηση συχνά σηματοδοτεί μια νέα αρχή. Πώς σκοπεύετε να αξιοποιήσετε τον χρόνο σας και με ποιους τρόπους θα συνεχίσετε να προσφέρετε στην εκκλησία, πλέον από μια πιο ιδιωτική θέση; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Ζήτησα να παραμείνω στην Αρχιεπισκοπική έδρα, διότι θέλω να αφιερωθώ στην προσευχή. Στο διαμέρισμά μου έχω ένα μικρό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής και εκεί σηκώνομαι τα μεσάνυχτα πολλές φορές και κάνω την προσευχή μου. Επίσης, στον πρώτο όροφο έχουμε μία εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, η οποία χωράει 180 ανθρώπους καθιστούς και καθημερινά οι φοιτητές της Θεολογίας κάνουν όρθρο και κατεβαίνω πάντοτε με τους φοιτητές. Όσο μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου θέλω να αφοσιωθώ στην προσευχή, στο εκκλησάκι του διαμερίσματός μου και στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, μαζί με τους φοιτητές. Αυτό είναι εκείνο το οποίο θέλω περισσότερο να κάνω και ελπίζω με τη χάρη του Θεού να το επιτύχω όσο μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου, γιατί επαναλαμβάνω είμαι 90 ετών. Μ.Τελλίδης: Θα επισκέπτεσθε το Μόντρεαλ, από όπου ξεκινήσατε; Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Το Μόντρεαλ το αγαπώ περισσότερο από όλα τα μέρη του Καναδά, γιατί εκεί υπηρέτησα και οι επιτυχίες μας ήταν πολλές και μεγάλες. Έχω πολλούς φίλους και σκέπτομαι να έρχομαι τακτικά, βεβαίως όσο μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις και έχω και την άδεια του Αρχιεπισκόπου, θα προσπαθώ να λειτουργώ στις διάφορες εκκλησίες και να βλέπω τους ανθρώπους μας, τους φίλους μας, διότι είμαστε μια οικογένεια και πρέπει σαν μία οικογένεια να παραμείνουμε. Μ.Τελλίδης: Σεβασμιότατε, εύχομαι ο Θεός να σας χαρίζει υγεία, ειρήνη και ξεκούραση, σε αυτό το νέο κεφάλαιο στη ζωή σας. Αρχιεπίσκοπος Σωτήριος: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ κύριε Τελλίδη και παρακαλώ, όχι μόνο εσάς, αλλά όλους εκείνους που μας ακούν και διαβάζουν και όλους εκείνους οι οποίοι ασπάστηκαν την Ορθοδοξία στα τελευταία αυτά 50 χρόνια, να προσεύχονται πάντοτε για μένα, διότι το χρειάζομαι σ’ αυτή την ηλικία εις την οποία ευρίσκομαι. Ο Θεός να είναι πάντα μαζί σας, εγώ θα προσεύχομαι για όλους. Ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Καναδά Σωτήριος (κατά κόσμον Σωτήριος Αθανασούλας) υπέβαλε γραπτώς την παραίτησή του στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στις 21 Ιουλίου 2026, έπειτα από 52 χρόνια αρχιερατείας και διακονίας στον Καναδά. Με καταγωγή από τα Λεπιανά Άρτας, υπηρέτησε πιστά την Εκκλησία του Καναδά πάνω από μισό αιώνα ως Ιερέας, Επίσκοπος, Μητροπολίτης και τα τελευταία χρόνια ως Αρχιεπίσκοπος, καταφέρνοντας να υπερτριπλασιάσει τις ενορίες της χώρας, αυξάνοντάς τις από 22 σε 75, ενώ παράλληλα ίδρυσε πλήθος δομών για τη νεολαία, την εκπαίδευση και την κοινωνική πρόνοια. Καθήκοντα νέου Αρχιεπισκόπου στον Καναδά, αναλαμβάνει ο Μητροπολίτης Νέας Ιερσέης, Απόστολος (κατά κόσμον Ευάγγελος).